Op 22 augustus is de parlementaire enquêtecommissie Bouwnijverheid van start gegaan met haar verhoren . Via deze website zijn de ontwikkelingen omtrent die verhoren te volgen. Hieronder de meest recente nieuwsfeiten in de bouwfraudezaak. Voor een uitgebreidere geschiedenis zie dossier.


Verhoren enquêtecommissie live bij NOS

De NOS deed de afgelopen weken rechtstreeks verslag van de bouwfraude-enquête via televisie, radio en internet. Aanvullend commentaar op de presentatie van Ferry Mingelen wordt onder andere gegeven door Zembla's Oscar van der Kroon.
www.nos.nl

16 september

"Schikking leek onvermijdelijk"
De vroegere justitieminister Korthals moest toegeven dat hij al in juli van vorig jaar wist dat een schikking in de fraude bij de bouw van de Schipholtunnel onvermijdelijk leek. In de Kamer ontkende hij echter van de schikking te hebben geweten. "Ik heb me toen niet gerealiseerd dat ik die kennis over de schikking had", zo verklaarde hij zijn gedrag later. Voorzitter De Wijkerslooth van het college van procureurs generaals had hem echter die zomer verteld dat een schikking "waarschijnlijk onvermijdelijk" was.

www.nrc.nl

14 september

KPMG meldde corruptie niet
Het onderzoek dat KPMG Forensic Accounting deed naar het betalen van steekpenningen door medewerkers van bouwbedrijf Koop Tjuchem was een onmogelijke opdracht. Toch vond KPMG bewijzen dat ambtenaren gefêteerd werden. De namen van betrokken ambtenaren stonden echter niet in het rapport. Ook andere gevallen van corruptie vermeldde KPMG niet. Zo bleek uit het verhoor van Rens Rozekrans, die tegenover de enquêtecommissie zijn onderzoeksrapporten over Koop Tjuchem en de Schipholspoortunnel moest toelichten.

www.volkskrant.nl

13 september

Netelenbos verklaart onschuld
Oud-minister Tineke Netelenbos heeft volgehouden zich buiten alle bouwonderzoeken van het OM te hebben gehouden. Met de schikking van de Schipholtunnelfraude en met de strafrechtelijke behandeling van de schaduwboekhouding heeft ze zich naar eigen zeggen niet bemoeid. Netelenbos had wel een verklaring voor de plotselinge schikking: "Ik hoorde dat het OM zijn schikking via het NRC Handelsblad naar buiten zou brengen. Furieus was ik. Ik heb onmiddellijk de schikking die ik een jaar eerder overeenkwam naar buiten gebracht.''

Fragment NOS Journaal (in real)

12 september

Justitie besloot zelf tot schikking
Het ministerie van Verkeer en Waterstaat en de NS hebben geen druk uitgeoefend op het Openbaar Ministerie om de fraude bij de aanleg van de Schipholspoortunnel met een schikking af te doen. Justitie besloot dit zelf, zo bleek tijdens de enquête. De Tweede Kamer ontstak vorig jaar in grote woede toen de schikking bekend werd.

Fragment NOS Journaal (in real)

11 september

VWS oefende geen druk uit op Jusititie
De enquêtecommissie probeert te achterhalen of het ministerie van Verkeer en Waterstaat druk op justitie heeft uitgeoefend om tot een schikking te komen met de aannemers HBW en Strukton. Zowel de onderzoeksleider van justitie als de onderhandelaars van het ministerie en de NS gaven hier echter geen enkel bewijs voor.

NS wèl benadeeld door aannemers
Onderhandelaar M. Olman van het ministerie van Verkeer en Waterstaat verklaart voor de commissie dat de NS wel degelijk benadeeld zijn door de aannemers HBW en Strukton. Volgens hem bleek de NS geen goede opdrachtgever, omdat die de inkoop- en efficiencyvoordelen van de aannemer niet heeft benut. Toen de hoge winst aan het licht kwam, onderhandelde Olman met de NS over het terugbetalen van extra subsidie.

9 september

Bouwers Schipholtunnel: Staat niet benadeeld
Twee voormalige directeuren van KSS, de combinatie van HBW en Strukton, vinden dat zij ten onrechte elk 10 miljoen gulden schadevergoeding hebben betaald aan de overheid. Zij moesten deze schadevergoeding betalen nadat was gebleken dat zij valse facturen hadden gebruikt bij de bouw van de Schipholtunnel. Volgens de twee directeuren werd opdrachtgever NS niet benadeeld en daardoor ook de Nederlandse staat als aandeelhouder niet. Oud-bestuursvoorzitter Nagtegaal zei tegen de enquêtecommissie: "Ik denk dat het betaald is omwille van de lieve vrede".

6 september

Koop ontkent omkoping
President/eigenaar Henk Koop van de Koop Groep ontkent voor de enquetecommissie met klem dat hij zich ooit schuldig heeft gemaakt aan omkoping van ambtenaren in ons land. Hij grijpt zijn kans om zich te verweren tegen de beschuldigingen van oud-directeur Ad Bos. De grote baas van het Koop-concern beschuldigt op zijn beurt "klokkenluider" Bos ervan, dat die in 1998 geld van zijn werkgever eiste om informatie niet naar buiten te brengen.

"Agenda's laten vernietigen"
Directeur Fred Veerman van Koop Tjuchem geeft toe dat hij zelf met een hoge ambtenaar van Rijkswaterstaat naar een bordeel in Abbenes is geweest en voor hem betaalde. Hij nam deze afspraak naar eigen zeggen over van Bos, die was overgeplaatst en later werd ontslagen. Hij verklaarde verder dat hij na de geruchtmakende tv-uitzending van Zembla zijn agenda's had laten vernietigen, om politieke vrienden te beschermen.

Koop en Veerman, artikelen en fragment Journaal
www.nrc.nl
www.trouw.nl
Verslag NOS Journaal (in real)


5 september

Bos zwakt verklaring af
Tijdens zijn tweede verhoor kan oud-directeur Ad Bos van Koop Tjuchem geen enkel voorbeeld geven van een ambtenaar die is omgekocht met hele dure reizen of geldbedragen. Hij beweert nu dat in het grootste deel van de gevallen in zijn ogen geen sprake is van corruptie of het overschrijden van een grens. ,,Lobbyen is niet crimineel".

www.trouw.nl


4 september

"Bouwstrategen te kijk gezet"
Bouwbedrijf Heijmans heeft wel degelijk een schaduwboekhouding gehad. Dat bleek toen de enquetecommissie vier bestuurders van verschillende bedrijven hoorde. Adjunct-directeur W. Wouda van KWS zei dat hij zelf had gezien dat Heijmans illegale afspraken bijhield en dat Heijmans ook lid was van de ondergrondse 'egalisatiefondsen'. Eerder verklaarde J. van den Hoven (Heijmans), tot ongeloof van de commissie, dat er binnen zijn bedrijf geen administratie was van illegale afspraken.
www.trouw.nl

3 september

"Bouwsector trachtte fraudezaak te schikken"
Zes beursgenoteerde bouwbedrijven hebben gepoogd onder veroordeling door de kartelpolitie NMa uit te komen in ruil voor volledige medewerking met het lopende onderzoek. Dat voorstel, gedaan door twee juristen van de branche-organisatie Algemene Verbond van Bouwbedrijven (AVBB), is door de NMa afgewezen.
Dat verklaarde getuige Van den Hoven, lid van de raad van bestuur van bouwbedrijf Heijmans.
"KPMG wist van valse facturen"
Accountantsbureau KPMG, een van de belangrijkste boekencontroleurs binnen de bouwsector, is al lange tijd op de hoogte van de fraude in de branche. De accountants wisten dat er geregeld valse facturen werden verstuurd tussen bouwers onderling. Desondanks heeft KPMG nooit aanleiding gezien in te grijpen.
www.trouw.nl

2 september
"KPMG was ook op de hoogte"
Accountantsbureau KPMG, accountant van bouwbedrijf Ballast Nedam, moet op de hoogte zijn geweest van verboden prijsafspraken, stelde de 'controller' van het bouwbedrijf voor de parlementaire enquetecommissie Bouwnijverheid. Notities over een schaduwadministratie van Ballast Nedam werden vernietigd na een uitzending over bouwfraude door Zembla in november.

"Vooroverleg aannemers gebruikelijk"
Bij het leggen van asfalt was in de provincie Noord-Holland bij openbare aanbestedingen vooroverleg tussen acht aannemers gebruikelijk. Dat heeft de regiodirecteur J. Folkerts van Ballast Nedam Infra voor de parlementaire enquetecommissie verklaard.
Aan het ,,systeem'' van vooroverleg kwam volgens Folkerts een einde na het tv-programma van Zembla over de bouwfraude in november vorig jaar. De regiodirecteur heeft toen zijn notities, die de basis vormden voor deelname aan het overleg door zijn onderneming, vernietigd. Folkerts zei dat Ballast Nedam wel eens ambtenaren uitnodigde voor een etentje of een theatervoorstelling.

29 augustus
"Nma negeert klachten ministerie"
De Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa) heeft klachten van het ministerie van Verkeer en Waterstaat over de aanbesteding van de hogesnelheidslijn (HSL) genegeerd. Het ministerie vermoedde dat de betrokken bouwbedrijven een verboden vooroverleg hadden gevoerd.
www.volkskrant.nl

29 augustus
"Ambtenaren frauderen integer"
Ambtenaren van de provincie Zuid-Holland hebben de laatste jaren gefraudeerd, maar de intentie was integer. De commissie kreeg duidelijk dat de door het provinciebestuur opgelegde bezuiningen een belangrijk motief voor ambtenaren was om 'creatief' met geld om te gaan.
www.trouw.nl

28 augustus 2002:
"Speciaal bordeel voor bouwambtenaren"
Ad Bos, de voormalig directeur van bouwbedrijf Koop Tjuchem, trakteerde diverse hooggeplaatste ambtenaren van Rijkswaterstaat op bordeelbezoek. Een bepaalde club in Abbenes was een grote hit in de bouwwereld. Ad Bos: 'Ouwe jongens krentenbroord, hard werken en dan hup, naar de hoeren.'

26 augustus 2002:
"Installatiebranche drijft prijzen op"
Ook Nederlandse installatiebedrijven hebben zich jarenlang schuldig gemaakt aan verdeling van de markt en het maken van prijsafspraken. Daarvoor werd een schaduwadministratie, een zogeheten claimbestand, bijgehouden. Het ministerie van Economische Zaken was al in 1992 op de hoogte van de praktijken maar heeft nooit ingegrepen.
Artikel Volkskrant

24 augustus 2002:
"Verschil van 14 miljoen"
De parlementaire enquêtecommissie Bouwfraude heeft twee ambtenaren van de Rijksgebouwendienst verweten dat zij in 1999 een zaak niet hebben aangemeld bij de NMa. Het zou gaan om de aanbesteding van de jeugdgevangenis de Doggersbank in Den Helder waarbij de laagste bieding 42 miljoen gulden bedroeg terwijl daarvoor 28 miljoen gulden voor was begroot. De Rijksgebouwendienst had ondanks het zeer grote verschil grote moeite om van de aanbestedeing af te komen omdat een opdrachtgever officieel alleen een bieding kan afwijzen als er in de offerte aperte constructiefouten zitten.

23 augustus 2002:
"Geen monopolie bij zandwinning"
Voorzitter De Pender van de Nederlandse Vereniging van Zandwinners zegt voor de enquetecommissie "heel verdrietig"' te worden van de verhalen dat er een monopolie zou heersen in de zandbranche. Volgens hem is er sprake van "stemmingmakerij en misverstanden"' en kan iedereen die een zandschip koopt meedoen in de sector.

De Volkskrant bericht op donderdag 22 augustus dat Rijkswaterstaat de baggerbedrijven Ballast Ham en Boskalis heeft geholpen met het opbouwen van een monopoliepositie op de zandmarkt.
Artikel Volkskrant
----
Ambtenaar VROM: "Vooroverleg bij bouw van gevangenis"
De Rijksgebouwendienst van het ministerie van VROM vermoedt "beperkte concurrentie en vooroverleggen tussen bouwers" bij de aanbestedingsprocedure voor een jeugdgevangenis in Den Helder.
Artikel NRC Handelsblad

22 augustus 2002: Bos: Alle bouwbedrijven hebben schaduwboekhouding

"Nagenoeg alle bouwbedrijven houden een schaduwboekhouding bij. Daar valt of staat het systeem bij." Dat meldt de eerste getuige in de bouwfraude-enquête, Ad Bos. In de schaduwboekhoudingen wordt bijgehouden welk bedrijf tegen welk bedrag een bouwopdracht krijgt. Bos verklaarde dat hij de boekhouding van Koop Tjuchem, waar hij directeur was, op een ochtend vond in twee vuilniszakken aan de knop van zijn voordeur.
Verslag NOS journaal (in real)

21 augustus 2002: Bos zelf van fraude beschuldigd

Ad Bos is door zijn oude werkgever Henk Koop van Koop Tjuchem zelf van fraude beschuldigd. Koop beschuldigt de ex-directeur van omkoping van ambtenaren. Dat gebeurde volgens hem bij het opzetten van een nieuw bouwbedrijf in 1997 op Sint Maarten.
Artikel Volkskrant

17 augustus 2002: Brinkman zegt dat bouwtop van fraude wist

De top van de Nederlandse bouwwereld moet hebben geweten dat er illegale prijsafspreken werden gemaakt bij grote infrastructurele projecten. Dat geeft voorzitter Eelco Brinkman van de branchevereniging AVBB toe in een in een interview met De Volkskrant. Het is voor het eerst dat de bouwsector de illegale praktijken toegeeft. Brinkman vindt dat er hard moet worden opgetreden tegen corrupte bedrijven.
Artikel Volkskrant
Verslag NOS Journaal (in real).

13 augustus 2002: Accountantskantoor moet enquêtecommissie inzage geven:

Accountantskantoor Deloitte & Touche moet de parlementaire enquêtecommissie bouwfraude inzage geven in stukken die zij heeft aangemaakt over ambtenaren en aannemers. Dat heeft het gerechtshof in Amsterdam in een hoger beroep bepaald. Eerder weigerde het accountantskantoor inzage. Volgens de voorzitter van de parlementaire enquêtecommissie, Marijke Vos, is de uitspraak 'heel belangrijk'.
Artikel Telegraaf

10 augustus 2002: Grootscheepse fraude bij uitbreiding Schiphol

Opdrachten rond de uitbreiding van Schiphol zijn door een groep bouwbedrijven illegaal onderling verdeeld. Dat blijkt uit de schaduwboekhouding van Koop Tjuchem. Het gaat om miljoenenprojecten als de aanleg de D-Pier en de Kaagbaan. Bouwprojecten rondom Schiphol, zoals de Schipholtunnel, werden al eerder in verband gebracht met bouwfraude.
Artikel Volkskrant

20 juni: Justitie onderzoekt geheim fonds voor bouwfraude

Bouwbedrijven hebben jarenlang een geheim fonds gebruikt om illegale prijsafspraken te verrekenen. Dat hebben rechercheurs van het bouwfraudeteam ondervonden tijdens hun onderzoek. Het fonds, waarin de afgelopen tien jaar tientallen miljoenen euro's zouden zijn omgegaan, staat in de bouwbranche bekend als het OEF: Oostelijk Egalisatie Fonds.
Artikel Volkskrant